Werknemers lastigvallen, met ontslag dreigen, met meerdere maandsalarissen het zwijgen opleggen of carrièrekansen verpesten: meer dan een op de vijf nieuwe ondernemingsraden wordt in Duitsland binnen het bedrijf tegengewerkt. Steeds meer werkgevers overtreden hierdoor de wet en de overheid doet er niets aan. Of het nu gaat om Amazon, Tesla, autoverhuurbedrijf Sixt, om familiebedrijven, start-ups of grote concerns – ze verhinderen allemaal systematisch dat hun werknemers hun stem kunnen doen gelden. Dat meldt het weekblad Der Spiegel.
Schendingen van werknemersrechten
In Duitsland is overeenkomstig de wet op de ondernemingsraden (Betriebsverfassungsgesetz) het belemmeren van de vorming of het werk van een ondernemingsraad, het frauderen bij verkiezingen of het benadelen van leden van de ondernemingsraad strafbaar. Zij genieten gedurende hun gehele ambtstermijn en een jaar daarna bijzondere ontslagbescherming. Intussen heeft nog maar zeven procent van de bedrijven überhaupt een werknemersvertegenwoordiging; in het jaar 2000 was dat nog meer dan 13 procent. Zelfs het werkgeversgezinde Institut der deutschen Wirtschaft constateert landelijk gezien een aanzienlijk gedaald aantal ondernemingsraden. Tegelijkertijd stellen onderzoekers vast dat miljoenen werknemers in Duitsland te maken hebben met schendingen van hun rechten.
Actuele verkiezingen
Het thema is juist nu weer actueel, omdat er tussen 1 maart en 31 mei 2026 in heel Duitsland ondernemingsraden worden gekozen – iets dat iedere vier jaar gebeurt. Als er in een vestiging van een particuliere onderneming ten minste vijf kiesgerechtigde werknemers werkzaam zijn en drie van hen verkiesbaar zijn, kan een ondernemingsraad worden gevormd. In vestigingen waar nog geen ondernemingsraad actief is, kan op elk moment worden gekozen. Kiesgerechtigd zijn alle werknemers die de leeftijd van 16 jaar hebben bereikt. Hieronder vallen ook stagiaires, werknemers met een tijdelijk contract, deeltijdwerknemers en uitzendkrachten. Leidinggevenden met bedrijfsmatige verantwoordelijkheden zijn niet kiesgerechtigd. Verkiesbaar zijn alle kiesgerechtigde werknemers die de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt en ten minste zes maanden bij het bedrijf of de onderneming in dienst zijn.
Procederen leidt meestal tot niets
Steeds meer werkgevers lappen de wetgeving inzake werknemersrechten intussen aan hun laars, zoals blijkt. Het idee dat werknemers een gekozen stem in bedrijven nodig hebben, die ervoor zorgt dat er naar hen geluisterd wordt, kwam op in 1918 en werd een belangrijke pijler in het Duitse arbeidsrecht. Maar veel bedrijven blijken er geen moeite mee te hebben om te handelen in strijd met de geldende wetgeving. Bovendien werden volgens het Statistische Bundesamt, het Duitse bureau voor statistiek, tussen 2007 en 2016 in heel Duitsland slechts 63 mensen voor aangeklaagd. De meeste procedures leidden tot niets en werden grotendeels geseponeerd.